Ik ben nog hogeschooldocent. De interne hogeschooltelevisie heeft zojuist opnames van mij gemaakt. Mijn lessen worden binnenkort uitgezonden op kanaal 7. Narcistisch? Het is 2015. Interne producties zijn op scholen gemeengoed. Op alle vestigingen van onze hogeschool kunnen studenten ‘uitzendingen’ terugzien. Eventueel op hun mobiele telefoontje.

Uitgevers, opleidingsinstituten en reisorganisaties bekostigen het interne televisiekanaal met reclamegelden. Het beeldaanbod is beperkt. Opgenomen hoorcolleges staan ten dienste van studieopdrachten. Aan projectonderwijs, probleemgestuurde onderwijssessies of werkcolleges dienen studenten echt driedimensionaal en non-virtueel deel te nemen. Studenten hoeven niet meer op allerlei afzonderlijke zoekmachines informatie te zoeken. Google zorgt op onze hogeschool voor een centrale zoekinterface. Via laptops en mobiele telefoons kunnen studenten inloggen en overal ter wereld toegang krijgen tot e-books, vakbladen en videofragmenten.

De vraag om meer contacturen in 2008 heeft geleid tot meer oefening, informele toetsmomenten en responsie op resultaten. Eerste en tweedejaars studenten zijn nu vaker op de campus aanwezig. Ze hebben eigen werkruimten toegewezen gekregen. Maar docenten eisen wel van studenten dat zij hun uitgewerkte opdrachten in parallelgroepen presenteren. Om tot optimale instructies te komen, maken studenten voorbeelden voor elkaar.

Ze worden daarbij begeleid door studentassistenten. Interessant is dat met studenten die intensief begeleid willen worden, sinds kort contracten worden afgesloten. Dit verplicht hen tot actieve deelname aan lessen, trainingen en praktijkstages. Na hun afstuderen mogen zij kosteloos deelnemen aan allerlei nascholingscursussen. Zo bindt de hogeschool de veel belovende student aan de instelling. Studenten die zogenaamde loopbaancontracten niet aangaan of uiteindelijk verbreken, hebben geen recht op deze privileges. Het life-long-learning principe is er voor uitgepuberde studenten die opleidingsgeld laten renderen.

Ik moet als docent meer registreren en archiveren om overzicht te bewaren. Inschrijvingen, voortgangsrapportages, eindbeoordelingen, evaluaties… ze worden vastgelegd per vak en automatisch gekoppeld aan studenten. Ik moet ook veel en frequent registreren om de onderwijskwaliteit in beeld te brengen. Want aan studenten wordt gevraagd of zij mijn vakken willen evalueren.

Met interne en externe opleiders bespreek ik op vaste momenten de samenhang tussen beginsituaties, resultaten en ervaringen. Ingevulde evaluaties van studenten staan niet meer op zichzelf. We zijn er inmiddels achter dat optimalisatie van onderwijs verder gaat dan het bestuderen van ingevulde evaluatieformulieren en het opstellen van actiepunten. Om het onderwijs te optimaliseren, moeten we out-of-the-box-denken. Letterlijk. Mijn geregistreerde gegevens worden bestudeerd door vakgenoten van andere hogescholen. Zij gaan na op welke wijze ik veranderingen heb aangebracht in mijn onderwijs. Interessant is dat zij mij en managers tevens adviseren over randvoorwaardelijke condities.

Hun adviezen zijn niet zonder consequenties. Voor elke actie die instellingen ondernemen, krijgen ze punten. Zelf ga ik ook één keer per jaar op stap. Bij zusteropleidingen bestudeer ik in een panel op vergelijkbare wijze de kwaliteit van een evaluatie follow-up. Dit kijken in andermans keuken creëert niet alleen ideeën. Ik kijk met collega’s ook kritischer naar eigen diensten en producten. 2015 leert mij dat je voor interne kwaliteitzorg externe blikken en beelden nodig hebt. Televisieopnames, studentoordelen, vakgroepbesprekingen, panels van vakbroeders. Die beelden houden mij scherp.

René van Kralingen is vaste columnist van Q&A. Hij heeft een onderwijsadviesbureau.